Professioneel handelen in zorg, welzijn en onderwijs speelt zich af in een spanningsveld. Aan de ene kant zijn er beroepscodes, richtlijnen, kwaliteitsstandaarden, registers en professioneel toezicht. Aan de andere kant zijn er unieke situaties waarin geen protocol precies voorschrijft wat juist is.
Tussen die twee ligt het hart van het vak: professionele autonomie.
Autonomie betekent niet “doen wat je zelf wilt”. Het betekent: zelfstandig kunnen oordelen en verantwoordelijkheid nemen, binnen de kaders van je professie. Dat vraagt meer dan kennis van regels. Het vraagt praktische wijsheid – het vermogen om in complexe en moreel geladen situaties zorgvuldig te wegen wat goed, passend en verantwoord is.
Op deze website werk ik aan de samenhang tussen drie niveaus van professionalisering:
Professionele autonomie – De ruimte en verantwoordelijkheid van de professional om te oordelen, te motiveren en te handelen in concrete situaties.
Praktische wijsheid – Het denkvermogen dat nodig is om die autonomie verantwoord te kunnen dragen: begrippen verhelderen, aannames onderzoeken, redeneringen toetsen, morele afwegingen expliciteren.
Professionele kaders – Missie, beroepsprofiel, beroepscode, richtlijnen, registers en toezicht. Niet als bureaucratische last, maar als fundament van een sterke professie.
Professionalisering is geen keuze tussen regels of vrijheid. Het is het zorgvuldig organiseren van ruimte voor professioneel oordeel.
Ik ondersteun professionals, teams en organisaties bij:
- het versterken van professioneel oordeelsvermogen;
- het doordenken en ontwikkelen van beroepskaders;
- het expliciteren van professionele identiteit en verantwoordelijkheid;
- het verbinden van ethiek, kwaliteit en organisatie.
Dat doe ik via trainingen, workshops, advies en reflectieve begeleiding – altijd vertrekkend vanuit concrete praktijksituaties.
Professionele ontwikkeling begint bij het oefenen van het denken. Wie leert zorgvuldig te redeneren, te onderscheiden en te beargumenteren, ontwikkelt praktische wijsheid. En wie praktische wijsheid ontwikkelt, versterkt niet alleen zichzelf, maar ook de professie als geheel.
Een model voor verantwoord handelen binnen professionele kaders
In 2022 verscheen mijn boek over professionele autonomie in het sociaal werk. Het boek is geschreven vanuit de praktijk en het onderwijs van het sociaal werk en richt zich op de vraag: wat betekent het om als professional zelfstandig te oordelen en verantwoordelijkheid te dragen binnen beroepsmatige kaders?
Centraal staat een handelingsmodel dat laat zien hoe professioneel handelen zich voltrekt in het spanningsveld tussen persoonlijke betrokkenheid, normatieve afweging en institutionele kaders zoals beroepscode, richtlijnen en organisatiecontext.
Hoewel het boek geworteld is in het sociaal werk, is het model breder toepasbaar. De architectuur van professioneel handelen – het samenspel van kaders, autonomie en oordeelsvermogen – is in veel helpende beroepen vergelijkbaar. Zorgprofessionals, onderwijsprofessionals en andere publieke beroepsbeoefenaren herkennen hetzelfde vraagstuk: hoe neem je verantwoordelijke beslissingen in complexe situaties, zonder te vervallen in regelvolging of willekeur?
Het handelingsmodel biedt daarvoor een grondplan. Het helpt professionals en teams om hun afwegingen expliciet te maken, hun professionele ruimte te doordenken en hun handelen te verbinden met de bredere professie.
Een handelingsmodel voor professionals die willen oordelen met inzicht, verantwoordelijkheid en reflectie. Geschreven vanuit het sociaal werk, toepasbaar in zorg, onderwijs en andere publieke professies.